Chuỗi cung ứng có trách nhiệm là cách doanh nghiệp nhận diện, ngăn ngừa và khắc phục các tác động tiêu cực về quyền con người, lao động và môi trường không chỉ trong hoạt động của mình mà ở cả nhà cung cấp. Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, đây là điều kiện ngày càng phổ biến trong hợp đồng với khách hàng châu Âu, Mỹ, Nhật Bản.
Tóm tắt nhanh
- EU thông qua Chỉ thị về thẩm định bền vững doanh nghiệp (CSDDD) năm 2024; lộ trình áp dụng đang được điều chỉnh qua gói đơn giản hóa Omnibus.
- Đức đã áp dụng luật thẩm định chuỗi cung ứng (LkSG) từ năm 2023.
- Nền tảng chung: Nguyên tắc hướng dẫn của LHQ về Kinh doanh và Quyền con người (UNGPs) và Hướng dẫn thẩm định của OECD.
Vì sao yêu cầu này lan xuống nhà cung cấp Việt Nam?
Các quy định thẩm định đặt nghĩa vụ lên doanh nghiệp lớn đối với chuỗi hoạt động của họ. Để tuân thủ, họ yêu cầu nhà cung cấp ký bộ quy tắc ứng xử, chấp nhận đánh giá và cung cấp dữ liệu. Nhà cung cấp không đáp ứng có thể bị giảm đơn hàng hoặc thay thế.
Thẩm định không phải là một cuộc kiểm tra một lần, mà là một quy trình quản trị rủi ro liên tục.
Quy trình thẩm định 6 bước (theo OECD)
- Lồng ghép ứng xử có trách nhiệm vào chính sách và hệ thống quản lý.
- Nhận diện và đánh giá tác động tiêu cực thực tế và tiềm ẩn.
- Chấm dứt, ngăn ngừa, giảm thiểu các tác động.
- Theo dõi việc thực hiện và kết quả.
- Truyền thông về cách các tác động được xử lý.
- Khắc phục hoặc hợp tác khắc phục khi phù hợp.
Những rủi ro lao động cần ưu tiên
- Lao động cưỡng bức và lao động trẻ em.
- Giờ làm thêm vượt quy định, tiền lương và bảo hiểm.
- An toàn vệ sinh lao động.
- Phân biệt đối xử, quyền tự do hiệp hội và thương lượng tập thể.
Công cụ thực tế
Bộ quy tắc ứng xử nhà cung cấp, đánh giá theo các chương trình phổ biến của ngành (như SMETA, amfori BSCI), kênh khiếu nại cho người lao động, kế hoạch khắc phục có thời hạn. Báo cáo theo GRI 414 (Đánh giá xã hội nhà cung cấp) và GRI 308 (Đánh giá môi trường nhà cung cấp).
Câu hỏi thường gặp
CSDDD có áp dụng trực tiếp cho doanh nghiệp Việt Nam không?
CSDDD áp dụng trực tiếp cho doanh nghiệp đạt ngưỡng quy mô hoạt động tại EU; doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu chịu tác động gián tiếp với tư cách đối tác trong chuỗi hoạt động của họ.
Đánh giá nhà máy (audit) có đủ để chứng minh thẩm định?
Không. Audit chỉ là một công cụ; thẩm định đòi hỏi chính sách, đánh giá rủi ro, kênh khiếu nại, khắc phục và theo dõi liên tục.
Nhà cung cấp nhỏ nên bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu bằng tự đánh giá tuân thủ pháp luật lao động, chuẩn hóa hồ sơ giờ làm, tiền lương, hợp đồng và thiết lập kênh khiếu nại đơn giản cho người lao động.
VietESG — Tổ chức độc lập đánh giá & xếp hạng ESG. Đánh giá dựa trên dữ liệu công bố, tài liệu minh chứng và phương pháp luận công khai theo chuẩn GRI và SDGs.
