Theo Công ước số 29 của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), lao động cưỡng bức là mọi công việc hoặc dịch vụ bị ép buộc bằng đe dọa trừng phạt và người lao động không tự nguyện thực hiện. Đây là rủi ro nhân quyền nghiêm trọng mà khách hàng quốc tế ưu tiên kiểm soát trong chuỗi cung ứng.
Tóm tắt nhanh
- ILO đưa ra 11 chỉ báo lao động cưỡng bức, trong đó giữ giấy tờ tùy thân, nợ ràng buộc và giữ lương là dấu hiệu phổ biến.
- Mỹ có thể chặn nhập khẩu hàng hóa liên quan lao động cưỡng bức; EU đã thông qua quy định cấm hàng hóa từ lao động cưỡng bức trên thị trường EU.
- Rủi ro thường nằm ở nhà cung cấp cấp 2, cấp 3 và lao động qua trung gian tuyển dụng.
11 chỉ báo lao động cưỡng bức của ILO
- Lợi dụng tình trạng dễ bị tổn thương.
- Lừa dối.
- Hạn chế đi lại.
- Cô lập.
- Bạo lực thể chất và tình dục.
- Đe dọa, uy hiếp.
- Giữ giấy tờ tùy thân.
- Giữ lương.
- Nợ ràng buộc.
- Điều kiện sống và làm việc bị lạm dụng.
- Làm thêm giờ quá mức.
Vì sao rủi ro này ảnh hưởng tới xuất khẩu?
Các nhà nhập khẩu phải chứng minh hàng hóa không liên quan lao động cưỡng bức để tránh bị giữ hàng. Vì vậy, họ yêu cầu nhà cung cấp minh bạch chuỗi nguyên liệu và quy trình tuyển dụng. Đây là phần trọng tâm của thẩm định chuỗi cung ứng.
Biện pháp phòng ngừa cho doanh nghiệp
- Tuyển dụng có trách nhiệm: người lao động không phải trả phí tuyển dụng; kiểm soát đơn vị trung gian.
- Không giữ giấy tờ tùy thân, trả lương đúng hạn, đầy đủ qua tài khoản.
- Kiểm soát giờ làm thêm theo giới hạn của Bộ luật Lao động 2019.
- Xác minh tuổi khi tuyển dụng để ngăn lao động trẻ em.
- Bản đồ chuỗi cung ứng tới nguồn nguyên liệu với hàng hóa rủi ro cao.
- Kênh khiếu nại ẩn danh, đa ngôn ngữ cho người lao động.
Một tấm thẻ căn cước bị giữ lại ở phòng nhân sự có thể là lý do cả lô hàng bị từ chối.
Câu hỏi thường gặp
Giữ giấy tờ tùy thân của người lao động có vi phạm không?
Có. Bộ luật Lao động 2019 nghiêm cấm người sử dụng lao động giữ bản chính giấy tờ tùy thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động.
Doanh nghiệp chịu trách nhiệm với nhà cung cấp cấp 2 đến mức nào?
Theo các chuẩn mực thẩm định, doanh nghiệp cần nhận diện rủi ro trong chuỗi giá trị và tác động tới nhà cung cấp theo mức độ ảnh hưởng của mình, ưu tiên khu vực rủi ro cao.
Làm thêm giờ có phải là lao động cưỡng bức?
Làm thêm giờ trong giới hạn pháp luật và tự nguyện thì không; làm thêm quá mức hoặc bị ép buộc dưới đe dọa là một chỉ báo lao động cưỡng bức.
VietESG — Tổ chức độc lập đánh giá & xếp hạng ESG. Đánh giá dựa trên dữ liệu công bố, tài liệu minh chứng và phương pháp luận công khai theo chuẩn GRI và SDGs.
