Thị trường carbon là nơi mua bán quyền phát thải khí nhà kính. Ở Việt Nam, hàng hóa gồm hạn ngạch phát thải (lượng phát thải được phép, phân bổ cho cơ sở thuộc diện) và tín chỉ carbon (chứng nhận lượng giảm hoặc hấp thụ khí nhà kính từ dự án). Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 06/2022/NĐ-CP là nền tảng pháp lý của thị trường này.
Tóm tắt nhanh
- Hạn ngạch: phân bổ cho cơ sở phát thải lớn; dùng thừa có thể bán, thiếu phải mua.
- Tín chỉ: tạo ra từ dự án giảm phát thải đủ điều kiện, có thể dùng để bù trừ theo quy định.
- Lộ trình gồm giai đoạn thí điểm trước khi vận hành chính thức sàn giao dịch carbon trong nước.
Hạn ngạch và tín chỉ khác nhau thế nào?
| Hạn ngạch phát thải | Tín chỉ carbon | |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Nhà nước phân bổ | Dự án giảm/hấp thụ phát thải được chứng nhận |
| Đối tượng | Cơ sở thuộc diện phân bổ | Chủ dự án, nhà đầu tư |
| Mục đích | Giới hạn tổng phát thải | Bù trừ, tạo nguồn thu cho hoạt động giảm phát thải |
Lộ trình thị trường carbon trong nước
Nghị định 06/2022/NĐ-CP xác định lộ trình xây dựng quy định quản lý tín chỉ, hoạt động trao đổi, thí điểm sàn giao dịch và tiến tới vận hành chính thức. Doanh nghiệp nên theo dõi các văn bản hướng dẫn mới nhất của cơ quan quản lý vì chi tiết kỹ thuật đang được hoàn thiện.
Cơ hội cho doanh nghiệp
- Cơ sở phát thải lớn: giảm phát thải sớm để không phải mua hạn ngạch, thậm chí có hạn ngạch dư để bán.
- Doanh nghiệp có dự án xanh: năng lượng tái tạo, hiệu quả năng lượng, xử lý chất thải, trồng và bảo vệ rừng có thể phát triển thành dự án tín chỉ.
- Doanh nghiệp xuất khẩu: giá carbon trong nước có thể được xem xét trong cơ chế khấu trừ của CBAM theo quy định của EU.
Bắt đầu từ bài toán giảm phát thải
Mọi cơ hội trên thị trường carbon đều bắt đầu từ dữ liệu phát thải đáng tin cậy. Doanh nghiệp chưa có kiểm kê khí nhà kính sẽ không thể chứng minh lượng giảm, không thể bán tín chỉ và khó tối ưu nghĩa vụ hạn ngạch.
Tín chỉ carbon chỉ có giá trị khi lượng giảm phát thải là thật, đo được và kiểm chứng được.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có tham gia thị trường carbon được không?
Doanh nghiệp nhỏ thường không thuộc diện phân bổ hạn ngạch, nhưng có thể tham gia với tư cách chủ dự án tạo tín chỉ hoặc người mua tín chỉ tự nguyện theo quy định.
Mua tín chỉ carbon có giúp đạt Net Zero không?
Theo các chuẩn mực uy tín, tín chỉ chỉ nên bù cho phần phát thải còn lại sau khi đã cắt giảm tối đa; dùng tín chỉ thay cho cắt giảm có thể bị xem là tẩy xanh.
Tín chỉ tự nguyện và tín chỉ trong hệ thống bắt buộc khác gì?
Tín chỉ tự nguyện được cấp theo các tiêu chuẩn quốc tế độc lập để doanh nghiệp tự bù trừ; tín chỉ trong hệ thống bắt buộc phải đáp ứng quy định của cơ quan quản lý để dùng cho nghĩa vụ tuân thủ.
VietESG — Tổ chức độc lập đánh giá & xếp hạng ESG. Đánh giá dựa trên dữ liệu công bố, tài liệu minh chứng và phương pháp luận công khai theo chuẩn GRI và SDGs.
